नवी दिल्ली : देशातील सर्वात मोठ्या वैद्यकीय प्रवेश परीक्षांपैकी एक असलेल्या NEET-UG 2026 पुनर्परीक्षेच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने मोठे आणि कठोर पाऊल उचलले आहे. परीक्षा प्रक्रियेची पारदर्शकता, विश्वासार्हता आणि सुरक्षितता अबाधित राखण्यासाठी टेलिग्राम अॅपवरील प्रवेश २२ जून २०२६ पर्यंत तात्पुरता मर्यादित करण्यात आला आहे. हा निर्णय केंद्रीय शिक्षण मंत्रालय, राष्ट्रीय परीक्षा संस्था (NTA) आणि केंद्रीय तपास यंत्रणांच्या शिफारशींनंतर घेण्यात आल्याची माहिती समोर आली आहे.
NEET-UG 2026 ची मूळ परीक्षा झाल्यानंतर पेपरफुटी आणि गैरप्रकारांच्या आरोपांमुळे देशभरात मोठा वाद निर्माण झाला होता. त्यानंतर परीक्षा रद्द करून २१ जून रोजी पुनर्परीक्षा घेण्याचा निर्णय जाहीर करण्यात आला. या पुनर्परीक्षेपूर्वी सोशल मीडिया आणि विशेषतः टेलिग्रामवर बनावट प्रश्नपत्रिका, पेपर लीक झाल्याचे दावे, खोटी उत्तरपत्रिका आणि दिशाभूल करणारी माहिती मोठ्या प्रमाणावर प्रसारित होत असल्याचे तपास यंत्रणांच्या निदर्शनास आले होते.
सरकारी सूत्रांच्या माहितीनुसार काही टोळ्या टेलिग्रामवरील गट आणि चॅनेलच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांशी संपर्क साधत होत्या. "खरी प्रश्नपत्रिका", "लीक पेपर" किंवा "अधिकृत उत्तरपत्रिका" देण्याचे आमिष दाखवून विद्यार्थ्यांकडून हजारो ते लाखो रुपये उकळले जात असल्याचे प्रकारही समोर आले आहेत. अनेक दावे खोटे असल्याचे निष्पन्न झाले असले तरी त्यामुळे विद्यार्थी आणि पालकांमध्ये मोठा संभ्रम निर्माण झाला होता.
या पार्श्वभूमीवर इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने माहिती तंत्रज्ञान कायदा २००० मधील कलम ६९A अंतर्गत आदेश जारी करून भारतातील टेलिग्रामवरील प्रवेश मर्यादित केला आहे. हा निर्बंध २२ जूनपर्यंत लागू राहणार असून त्यामध्ये पुनर्परीक्षेचा दिवस आणि त्यानंतरचा कालावधी समाविष्ट आहे.
याशिवाय सरकारने टेलिग्रामच्या मेसेज एडिट फीचरवरही विशेष निर्बंध घातले आहेत. तपासात असे आढळले की काही जण आधी साधे संदेश पोस्ट करून परीक्षा झाल्यानंतर ते संपादित करत होते आणि त्यातून प्रश्नपत्रिका आधीच उपलब्ध होती असा खोटा दावा करत होते. त्यामुळे पुरावे नष्ट करणे आणि विद्यार्थ्यांची दिशाभूल करणे सोपे होत होते. या प्रकारांना आळा घालण्यासाठी मेसेज एडिट फीचर ३० जूनपर्यंत बंद ठेवण्याचे निर्देश देण्यात आल्याची माहिती आहे.
राष्ट्रीय परीक्षा संस्थेने (NTA) केंद्र सरकारच्या निर्णयाचे स्वागत केले आहे. परीक्षेची निष्पक्षता जपण्यासाठी आणि विद्यार्थ्यांना फसवणुकीपासून वाचवण्यासाठी ही कारवाई आवश्यक असल्याचे NTA ने म्हटले आहे. विद्यार्थ्यांनी सोशल मीडियावरील अफवा, अनधिकृत संदेश किंवा पैशांच्या बदल्यात प्रश्नपत्रिका देण्याचे दावे करणाऱ्यांपासून सावध राहावे, असे आवाहनही करण्यात आले आहे.
दरम्यान, २१ जून रोजी होणाऱ्या NEET-UG पुनर्परीक्षेसाठी देशभरातील लाखो विद्यार्थी तयारी करत आहेत. परीक्षा सुरळीत आणि पारदर्शक वातावरणात पार पडावी यासाठी केंद्र सरकार, NTA आणि विविध सायबर तपास यंत्रणा सतर्क असून ऑनलाइन माध्यमांवर विशेष नजर ठेवली जात आहे.
