Tata Electronics आणि जगातील सर्वात अत्याधुनिक चिप उत्पादन उपकरण निर्मिती करणारी डच कंपनी ASML यांनी भारतात सेमीकंडक्टर आणि चिप उत्पादन क्षेत्रात मोठी गुंतवणूक करण्याचा ऐतिहासिक करार केला आहे.
हा करार पंतप्रधान Narendra Modi यांच्या नेदरलँड्स दौऱ्यादरम्यान जाहीर करण्यात आला. भारत आणि नेदरलँड्स यांच्यातील आर्थिक, तांत्रिक आणि औद्योगिक संबंध अधिक मजबूत करण्यासाठी हा करार अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे.
धोलेरामध्ये उभारला जाणार अत्याधुनिक प्रकल्प
गुजरात राज्यातील धोलेरा या औद्योगिक शहरात हा मोठा सेमीकंडक्टर उत्पादन प्रकल्प उभारण्यात येणार आहे. या प्रकल्पामध्ये 300 mm (12 इंच) वेफर आधारित अत्याधुनिक सेमीकंडक्टर उत्पादन सुविधा तयार केली जाणार आहे. ही फॅक्टरी भारतातील सर्वात आधुनिक चिप उत्पादन केंद्रांपैकी एक मानली जात आहे.
सेमीकंडक्टर म्हणजे आधुनिक इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांचे हृदय मानले जाते. मोबाईल फोन, संगणक, इलेक्ट्रिक वाहने, वैद्यकीय उपकरणे, संरक्षण क्षेत्र, उपग्रह, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि 5G नेटवर्कसाठी लागणाऱ्या चिप्स या सेमीकंडक्टरवर आधारित असतात. त्यामुळे भारतात या उत्पादनाची सुरुवात होणे हे तांत्रिक स्वावलंबनाच्या दिशेने मोठे यश मानले जात आहे.
ASML कंपनीचे जागतिक महत्त्व
ASML ही कंपनी जगातील सर्वात महत्त्वाची सेमीकंडक्टर उपकरण उत्पादक कंपनी म्हणून ओळखली जाते. अत्याधुनिक लिथोग्राफी मशीन तयार करण्यामध्ये ASML ला जागतिक स्तरावर मक्तेदारीसारखे स्थान आहे.
लिथोग्राफी ही प्रक्रिया अत्यंत सूक्ष्म आणि लहान आकाराच्या चिप्स तयार करण्यासाठी वापरली जाते. स्मार्टफोनपासून सुपरकॉम्प्युटरपर्यंत सर्व उपकरणांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या प्रगत चिप्स तयार करण्यासाठी ASML ची मशीन अत्यावश्यक मानली जाते.
जगातील अनेक मोठ्या चिप कंपन्या जसे की इंटेल, सॅमसंग आणि TSMC या कंपन्याही ASML च्या तंत्रज्ञानावर अवलंबून आहेत. त्यामुळे भारतात ASML चा सहभाग मिळणे ही अत्यंत मोठी औद्योगिक उपलब्धी मानली जात आहे.
भारतासाठी का महत्त्वाचा आहे हा करार?
भारत सध्या मोठ्या प्रमाणावर सेमीकंडक्टर आयातीवर अवलंबून आहे. जागतिक स्तरावर कोविड काळात चिप टंचाई निर्माण झाल्यानंतर अनेक उद्योगांना मोठा फटका बसला होता. वाहन उद्योग, इलेक्ट्रॉनिक्स उद्योग आणि मोबाईल उत्पादन क्षेत्रावर त्याचा गंभीर परिणाम झाला होता.
याच पार्श्वभूमीवर भारत सरकारने ‘मेक इन इंडिया’ आणि ‘सेमीकंडक्टर मिशन’ अंतर्गत देशात चिप उत्पादन वाढवण्यावर भर दिला आहे. टाटा इलेक्ट्रॉनिक्स आणि ASML यांचा हा करार भारताच्या त्या ध्येयाला मोठे बळ देणारा मानला जात आहे.
रोजगार निर्मितीला मोठी चालना
धोलेरा येथे उभारण्यात येणाऱ्या या प्रकल्पामुळे हजारो तरुणांना थेट रोजगार उपलब्ध होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. अभियंते, तंत्रज्ञ, मशीन ऑपरेटर, संशोधक आणि विविध सहाय्यक उद्योगांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर रोजगार निर्माण होणार आहे.
याशिवाय छोट्या-मोठ्या उद्योगांना, पुरवठादार कंपन्यांना आणि लॉजिस्टिक्स क्षेत्रालाही या प्रकल्पाचा फायदा होईल. गुजरातसह देशातील औद्योगिक विकासाला यामुळे गती मिळणार असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
भारत-नेदरलँड्स मैत्रीचे नवे पर्व
पंतप्रधान Narendra Modi यांच्या दौऱ्यादरम्यान झालेला हा करार भारत आणि नेदरलँड्स यांच्यातील संबंधांना नवी दिशा देणारा ठरत आहे. दोन्ही देशांमध्ये तंत्रज्ञान, हरित ऊर्जा, डिजिटल अर्थव्यवस्था आणि औद्योगिक गुंतवणूक क्षेत्रात सहकार्य वाढवण्यावर भर दिला जात आहे.
या करारामुळे भारताला जागतिक सेमीकंडक्टर पुरवठा साखळीत महत्त्वाचे स्थान मिळण्याची शक्यता आहे. तसेच भारताचा इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादन क्षेत्रातील प्रभावही मोठ्या प्रमाणात वाढणार आहे.
जागतिक स्पर्धेत भारताची मजबूत एंट्री
अमेरिका, चीन, तैवान, दक्षिण कोरिया आणि जपान या देशांमध्ये सेमीकंडक्टर उत्पादन क्षेत्रात मोठी स्पर्धा आहे. अशा परिस्थितीत भारतानेही या क्षेत्रात मोठी गुंतवणूक आकर्षित करण्यास सुरुवात केली आहे.
टाटा इलेक्ट्रॉनिक्स आणि ASML यांचा हा करार भारतासाठी केवळ औद्योगिक गुंतवणूक नसून तांत्रिक स्वावलंबन, डिजिटल भविष्य आणि आर्थिक प्रगतीचा मजबूत पाया मानला जात आहे. आगामी काळात भारत जागतिक चिप उत्पादन केंद्र म्हणून उदयास येण्याची शक्यता या प्रकल्पामुळे अधिक मजबूत झाली आहे.
